Böbrek yetmezliği tedavisi gören hastalar için hijyen, sadece bir temizlik rutini değil, tedavinin sürdürülebilirliği açısından hayati bir gerekliliktir. Özellikle ilk kez diyaliz alacak hastaların zihninde hijyen konusu, büyük bir kafa karışıklığı yaratmaktadır. Bağışıklık sisteminin baskılanması ve düzenli damar yolu erişimi ihtiyacı, enfeksiyon riskini artıran temel faktörlerdir. Diyaliz sırasında kullanılan damar erişim yolları ve tıbbi ekipmanlar, uygun hijyen sağlanmadığında enfeksiyon açısından risk oluşturabilir. Bu nedenle hijyen; yalnızca kişisel temizlik değil, aynı zamanda tedavi sürecinin ayrılmaz bir parçası olarak ele alınmalıdır.
Diyaliz Hastalarında Enfeksiyon Riski Neden Yüksektir?
Diyaliz hastalarında enfeksiyon riskinin yüksek olmasının temel nedeni, vücudun doğal savunma mekanizmalarının böbrek yetmezliği nedeniyle zayıflamış olmasıdır. Buna ek olarak, hemodiyaliz işlemi sırasında kan dolaşımına doğrudan erişim sağlanması (fistül veya kateter yoluyla), bakteri ve mikroorganizmaların vücuda girişi için potansiyel bir kapı oluşturur. Bu nedenle sterilizasyon ve kişisel hijyen, tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Diyaliz Merkezinde Hijyen Kuralları Nelerdir?
Diyaliz merkezleri, yüksek sterilizasyon standartlarının uygulandığı sağlık kuruluşlarıdır. Ancak hastaların da bireysel olarak dikkat etmesi gereken kurallar bulunmaktadır:
- El Hijyeni: Tedavi salonuna girmeden önce ve çıktıktan sonra eller mutlaka en az 20 saniye boyunca sabunla yıkanmalı veya alkol bazlı dezenfektan kullanılmalıdır.
- Kıyafet Seçimi: Diyaliz seansı sırasında giyilen kıyafetlerin temiz olması, dışarıda giyilen ayakkabıların tedavi alanında galoş veya terlik ile değiştirilmesi, dışarıdan taşınabilecek mikroorganizmaları engeller.
- Maske Kullanımı: Özellikle solunum yolu enfeksiyonlarının yaygın olduğu dönemlerde ve pansuman işlemleri sırasında maske takılması hem hastayı hem de çevresindekileri korur.
- Yiyecek Tüketimi: Tedavi sırasında yiyecek tüketimi, kontaminasyon riskini artırabileceği için merkez kurallarına ve diyetisyen önerilerine sıkı sıkıya bağlı kalınarak yapılmalıdır.
Damar Yolu Erişimi ve Fistül Bakımı Nasıl Yapılmalı?
Arteriyovenöz (AV) fistül, hemodiyaliz hastasının “hayat hattı” olarak tanımlanır. Fistülün uzun ömürlü ve sağlıklı kalması için doğru bakım şarttır.
Fistüllü Kol Nasıl Korunur?
Fistül açılan kolun travmalardan korunması, kan akışının bozulmaması için kritiktir.
- Fistüllü koldan tansiyon ölçümü yapılmamalı ve kan alınmamalıdır.
- Kol üzerine yatılmamalı, saat veya sıkı kıyafetlerle bölgeye baskı uygulanmamalıdır.
- Ağır yük taşımaktan kaçınılmalıdır.
Fistül Bölgesi Temizliği Nasıl Sağlanır?
Diyaliz öncesinde fistül bölgesinin sabunlu su ile yıkanması, cilt üzerindeki bakterilerin iğne girişiyle kana karışmasını engeller. Diyaliz sonrasında ise iğne giriş yerlerine yapılan pansuman, kanama tamamen durana kadar açılmamalı ve kuru tutulmalıdır.
Enfeksiyon Belirtileri Nelerdir?
Fistül bölgesinde aşağıdaki belirtiler gözlemlendiğinde zaman kaybetmeden sağlık personeline başvurulmalıdır:
- Bölgesel kızarıklık ve ısı artışı,
- Şişlik veya akıntı,
- Ağrı veya hassasiyet,
- Ateş yükselmesi.
Kateter Kullanan Hastalar Nelere Dikkat Etmeli?
Kalıcı veya geçici kateter kullanan hastalar, fistül kullananlara göre daha yüksek enfeksiyon riski taşır. Kateter bakımı konusunda şu hususlar hayati önem taşır:
- Su ile Temas: Kateter giriş yeri ve pansumanı kesinlikle ıslatılmamalıdır.
- Pansuman Değişimi: Pansuman değişimleri sadece eğitimli sağlık personeli tarafından, steril koşullarda yapılmalıdır.
- Müdahale Yasağı: Hasta veya hasta yakınları, kateter bölgesini açmamalı, kaşımamalı veya herhangi bir krem sürmemelidir.
Diyaliz Sonrası Banyo Yapılır mı?
Hemodiyaliz seansı sonrasında banyo yapılması genellikle önerilmez. İğne giriş yerlerinin tamamen kapanması ve enfeksiyon riskinin minimize edilmesi için, diyalizden sonra en az 24 saat beklenmesi tavsiye edilir (veya doktorun belirlediği süre). Fistül kullanan hastalar, iğne yerleri kapandıktan sonra banyo yapabilir; ancak kateterli hastalar, kateter bölgesini su geçirmez koruyucularla tamamen izole etmeden duş almamalıdır.
Evde Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastalar İçin Ortam Sterilizasyonu Nasıl Sağlanır?
Evde hemodiyaliz hizmeti alan hastalar için tedavi odasının koşulları, bir diyaliz merkezi titizliğinde olmalıdır.
- Oda Temizliği: Diyaliz yapılan oda gün ışığı almalı, kolay havalandırılabilmeli ve eşya kalabalığından arındırılmalıdır.
- Depolama: Diyaliz solüsyonları ve tıbbi malzemeler, nemden uzak, temiz ve kapalı dolaplarda, zeminle temas etmeyecek şekilde saklanmalıdır.
- Evcil Hayvanlar: Enfeksiyon riski nedeniyle, diyaliz işlemi sırasında tedavi odasında evcil hayvan bulunmamalıdır.
Hijyen kurallarına tam uyum, diyaliz tedavisinin etkinliğini artırırken hastaneye yatış gerektiren komplikasyonları önemli ölçüde azaltır.
Yüklenme tarihi: 09.02.2026, 16.15
Güncellenme tarihi: 09.02.2026, 16.22
Bilgi ve iletişim için: info@daviva.com.tr